Edebiyatta Maddenin Dili

“Ali üzüldü.” Bu cümleyi okuduğunuzda ne hissettiniz? Hiçbir şey. Sadece size Ali’nin durumu hakkında bir bilgi verildi. Yazar, ne hissetmeniz gerektiğini size emretti.

Peki ya şöyle deseydik? “Ali’nin elindeki bardağın sapı, parmaklarının baskısıyla çatladı. Masaya dökülen çay, beyaz masa örtüsünde hızla yayılan, durdurulamaz koyu bir lekeye dönüştü.”

İşte fark budur. İlkinde okursunuz, ikincisinde tanık olursunuz.

Ben Levent Bulut. Ve Edebiyatta “Duygu Dikte Etmeyi” Reddediyorum.

Yıllardır süregelen “korktu, heyecanlandı, sevindi” gibi soyut kelimelerin, okurun hayal gücüne vurulmuş bir pranga olduğuna inanıyorum. Bu inançla, edebiyata fiziğin, kimyanın ve maddenin yasalarını entegre eden yeni bir teknik geliştirdim: Nesnel İzdüşüm (Objective Projection).

Bu teknik, kelimelerin değil, maddenin dilini konuşur.

NEDİR NESNEL İZDÜŞÜM?

Nesnel İzdüşüm; duyguların soyut isimlerle değil, ortamdaki fiziksel değişimlerle kodlandığı bir yazın tekniğidir. Ben buna “Edebiyatın Fiziği” diyorum.

Bu dünyada hüzün yoktur; Entropi (düzensizliğe gidiş) vardır. Dağılan eşyalar, sökülen dikişler, dökülen boyalar hüznü anlatır. Bu dünyada zorluk yoktur; Sürtünme Kuvveti vardır. Gıcırdayan kapılar, sıkışan fermuarlar, çıkmayan lekeler çatışmayı anlatır. Bu dünyada öfke veya yalnızlık yoktur; Termodinamik vardır. Odanın ısısının düşmesi, camların buğulanması, metallerin ısınması karakterin iç dünyasını yansıtır.

Nesnel İzdüşüm Anayasası: 6 ALTIN KURAL

Nesnel İzdüşüm tekniğiyle yazılan bir metin, rastgele betimlemeler yığını değildir. Katı ve değişmez 6 kurala sadık kalır:

1. DUYGU AMBARGOSU: Yazar anlatımında “üzüntü, neşe, korku” gibi soyut kelimeler YASAKTIR.
2. BENZETME YASAĞI (Teşbihsiz Gerçeklik): “Gibi, sanki, adeta” kelimeleri kullanılmaz. Rüzgar bir canavar gibi ulumaz; rüzgar, pencere pervazında tiz bir ıslık sesi çıkarır.
3. MADDELEŞEN METAFORLAR: Her duygu, fiziksel bir yasayla (Isı, Işık, Ses) eşleşmelidir.
4. MİKRO ODAK (Zoom-In): Büyük olaylar, en küçük detaylar (bir vidanın gevşemesi, bir toz zerresinin uçuşu) üzerinden anlatılır.
5. ZAMANSAL ÇAPA (Match Cut): Karakter “geçmişi hatırlamaz.” O andaki bir koku, bir ses veya bir doku, geçmişi bugüne taşır. Zihin değil, duyular hatırlar.
6. DİYALOG VE ATMOSFER ÇELİŞKİSİ: Karakter “İyiyim” diyebilir, yalan söyleyebilir. Ama titreyen elleri veya yere düşürdüğü bardak asla yalan söylemez. Gerçeği nesne söyler.

SİZE BİR DAVETİM VAR

Bu tekniği ilk kez “Ayça’nın Kelimesiz Dünyası” kitabımda bir laboratuvar titizliğiyle uyguladım. Amacım, sizi pasif bir okuyucudan, aktif bir **”Duygu Dedektifi”**ne dönüştürmek.

Sayfaları çevirirken kelimeleri okumayın. Nesnelere bakın. Isınan metalleri, çatlayan camları, süzülen tozları izleyin. Çünkü gerçek hikaye, satırların arasında değil, maddenin atomlarında saklı.

Duyguların kelimelere değil, maddeye büründüğü bu evrene hoş geldiniz.

Levent BULUT Yazar & Nesnel İzdüşüm Tekniği Kurucusu